wtorek, 18 września 2018

Kawalerowie Virtuti Militari związani ze Śląskiem Cieszyńskim


W piątek 21 września o godz. 15.00 w sali Domu Macierzy przy ulicy Pawła Stalmacha 14 w Cieszynie odbędzie się wykład Cieszyńscy Kawalerowie Virtuti Militari, połączony z premierą słownika biograficznego Stefana Króla poświęconej temu zagadnieniu. Na spotkaniu zaprezentowane zostaną efekty badań autora, w postaci publikacji, dostępnej w wersji papierowej, jak i elektronicznej. 




Na wykład i prezentację pragniemy zaprosić tym chętniej, że to m.in. za sprawą starań Oddziału PTH w Cieszynie słownik będzie mógł służyć szerokiemu gronu zainteresowanych osób spośród badaczy oraz mieszkańców regionu i miłośników jego historii. Nadchodzące wydarzenie w dużej mierze wpisuje się w tegoroczne obchody stulecia odzyskania niepodległości, przybliżając współczesnym to pokolenie naszych przodków, "którzy własnymi czynami, niekiedy ofiarą życia, przyczynili się do niepodległości Polski".


Wykład i publikacja poświęcone są kawalerom uhonorowanym najwyższym polskim odznaczeniem wojskowym za czyny dokonane w latach 1914-1921 r., którzy urodzili się na Śląsku Cieszyńskim, służyli w oddziałach formowanych w naszym regionie i zostali odznaczeni w trakcie służby w nich (chodzi o ochotników do Legionów Polskich, którzy zgłosili się do nich ze Śląska Cieszyńskiego oraz żołnierzy i oficerów 10 Pułku Piechoty Ziemi Cieszyńskiej) oraz osoby odznaczone za udział w walkach toczonych na Śląsku Cieszyńskim z najazdem czeskim w styczniu 1919 r. Publikacja obejmuje łącznie 84 biogramy osób odznaczonych z lat 1914-1921, spośród których przeszło połowa (dokładnie 43) urodziła się na Śląsku Cieszyńskim, a pozostali byli z nim przez dłuższy czas związani. 


Stefan Król jest z wykształcenia historykiem, absolwentem Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie, pracownikiem Pedagogicznej Biblioteki Wojewódzkiej w Bielsku-Białej. Filii w Cieszynie, członkiem Polskiego Towarzystwa Historycznego, Macierzy Ziemi Cieszyńskiej i prezesem Cieszyńskiego Klubu Hobbystów. Publikacja, będąca pierwszym z przewidzianych trzech tomów, jest owocem wieloletnich badań, prowadzonych przez Autora w dużej mierze w oparciu o materiały znajdujące się w zasobach Centralnego Archiwum Wojskowego w Warszawie Rembertowie.


Pragniemy przy tej okazji wszystkim zaangażowanym w projekt osobom - na czele z autorem, jak i instytucjom serdecznie podziękować za pomoc i zaangażowanie w jego realizację. Należy przy tym odnotować, iż wersja drukowana publikacji „Kawalerowie Virtuti Militari związani ze Śląskiem Cieszyńskim” ukazała się dzięki zaangażowaniu Cieszyńskiego Klub Hobbystów przy Zarządzie Głównym Macierzy Ziemi Cieszyńskiej i wsparciu finansowemu Powiatu Cieszyńskiego i Cieszyńskiego Klubu Hobbystów. 


Wykład, jak i wydanie elektroniczne słownika "Kawalerów...", w postaci strony internetowej z biogramami lokalnych bohaterów (cieszynscybohaterowie.pl), zrealizowane zostało w ramach projektu „W poszukiwaniu korzeni. Ślązaków cieszyńskich drogi do Polski” dofinansowanego ze środków Muzeum Historii Polski w Warszawie w ramach Programu „Patriotyzm Jutra”). 



wtorek, 21 sierpnia 2018

Trwa nabór tekstów do 23. tomu "Pamiętnika Cieszyńskiego"

Trwa nabór tekstów do najnowszego tomu "Pamiętnika Cieszyńskiego". Termin nadsyłania tekstów to 31 października 2018 roku.
 
Polskie Towarzystwo Historyczne Oddział w Cieszynie ogłasza nabór tekstów do 23. tomu "Pamiętnika Cieszyńskiego", który ukaże się na przełomie 2018 i 2019 roku (zarówno w wersji cyfrowej jak i tradycyjnej papierowej). "Pamiętnik Cieszyński" jest czasopismem poświęconym zasadniczo historii Śląska Cieszyńskiego. Jego łamy są też jednak otwarte na teksty przedstawicieli innych dziedzin nauki, którzy z innej perspektywy pozwalają spojrzeć na dzieje interesującego nas regionu - w szczególności historyków pedagogiki, historyków literatury, historyków sztuki, archeologów, antropologów kultury, socjologów, etnografów i bibliotekoznawców. Zapraszamy do przesyłania artykułów, materiałów źródłowych, recenzji bądź artykułów recenzyjnych oraz sprawozdań.

Szczegółowe informacje znajdują się w zakładce Dla autorów.

Teksty prosimy nadsyłać na adres mejlowy któregoś z członków redakcji, podanych w zakładce Redakcja i kontakt.

Więcej o "Pamiętniku Cieszyńskim" można przeczytać na stronie internetowej czasopisma.

czwartek, 5 kwietnia 2018

Wydanie drukiem 22. tomu „Pamiętnika Cieszyńskiego”




Polskie Towarzystwo Historyczne Oddział w Cieszynie własnym sumptem wydało właśnie drukiem najnowszy, 22. tom „Pamiętnika Cieszyńskiego”. Jego promocja odbędzie się w piątek 13 IV 2018 r. o godzinie 18.00 w sali konferencyjnej w Oranżerii Zamku Cieszyn (Góra Zamkowa, ul. Zamkowa 3, za różowym jeleniem). 

Z tej okazji chcieliśmy podziękować, liczącemu blisko trzydzieści osób zespołowi, który był zaangażowany w powstanie 22. tomu czasopisma. Podziękowania pragniemy złożyć całemu gronu recenzentów, autorów oraz członków redakcji i rady naukowej; a także władzom Powiatu Cieszyńskiego i Miasta Cieszyna, które wsparły prace nad wydawnictwem oraz gospodarzom Zamku Cieszyn, za udostępnienie auli na spotkanie promocyjne. 

Kto miał udział w powstaniu czasopisma?

AUTORZY ARTYKUŁÓW, MATERIAŁÓW i RECENZJI:
prof. zw. dr hab. Idzi Panic  
mgr Jan Borowski 
prof. zw. dr hab. Janusz Spyra 
mgr Hanna Baron 
dr Łucja Dawid 
dr Jerzy Polak 
mgr Wojciech Święs      
dr Michael Morys-Twarowski 
inż. Izabela Olesiak, 
mgr. Wojciech Grajewski
dr Maurycy Lucjan Niedziela 
dr Agnieszka Dudek 
mgr Daniel Korbel

RECENZENCI ARTYKUŁÓW:
prof. zw. dr hab. Krzysztof Biliński (Uniwersytet Wrocławski),
dr Bogusław Chorąży (Muzeum Historyczne w Bielsku-Białej),
dr hab. Wacław Gojniczek (Uniwersytet Śląski w Katowicach),
dr Tadeusz Kania (Uniwersytet Śląski w Katowicach),
mgr Piotr Kenig (Muzeum Historyczne w Bielsku-Białej),
dr Jadwiga Miękina-Pindur (Zespół Poradni Psychologiczno-Pedagogicz­nych w Cieszynie),
dr hab. Dariusz Nawrot, prof. UŚ (Uniwersytet Śląski w Katowicach),
dr Katarzyna Niemczyk (Uniwersytet Śląski w Katowicach),
dr hab. Krzysztof Nowak (Uniwer­sytet Śląski w Katowicach),
PhDr. Pindur David (Muzeum Těšínská),
dr Jacek Proszyk (Muzeum Historyczne w Bielsku-Białej),
dr Małgorzata Śliż-Marciniec (Akademia Pomorska w Słupsku)

REDAKTORZY:
Wojciech Grajewski,
Stefan Król (sekretarz redakcji),
Michael Morys-Twarowski (redaktor naczelny),
Wojciech Święs (zastępca redaktora naczelnego)

CZŁONKOWIE RADY NAUKOWEJ:
dr Marzena Bogus (Akademia im. Jana Długosza w Częstochowie),
SP. Prof. PhDr. Mečislav Borák, CSc. (Slezská univerzita v Opavě),
Prof. PhDr. Dan Gawrecki, CSc. (Slezská univerzita v Opavě),
dr hab. Wacław Gojniczek (Uniwersytet Śląski w Katowicach),
prof. zw. dr hab. Idzi Panic (Uni­wersytet Śląski w Katowicach),
dr Jerzy Polak (Bielsko-Bialskie Towarzystwo Historyczne)

AUTORKA TŁUMACZEŃ:
Maria Nogacka



piątek, 9 marca 2018

Nowe publikacje członków PTH Oddział w Cieszynie

W ostatnich miesiącach ukazało się szereg publikacji autorstwa członków cieszyńskiego oddziału Polskiego Towarzystwa Historycznego, poświęconych głównie historii Śląska Cieszyńskiego.

W grudniu 2017 roku do rąk czytelników trafiła obszerna monografia Strumień w latach 1918-1945 autorstwa Wojciecha Kiełkowskiego, wiceprezesa naszego Oddziału.

Nakładem Biblioteki Śląskiej i Instytutu Badań Regionalnych BŚ wydano książkę 500 lat Reformacji na Górnym Śląsku (Katowice 2017), której jednym z redaktorów jest dr hab. Wacław Gojniczek. Jest też współautorem czterech rozdziałów. Wśród autorów tej publikacji znajdują się także dr Renata Czyż i Danuta Szczypka.

Pod redakcją Wojciecha Grajewskiego, prezesa naszego Oddziału, ukazała się książka Karol F. Sabath. Portret listami pisany (Brenna 2017), poświęcona działaczowi społecznemu i publicyście aktywnemu w okresie międzywojennym, który zginął w czasie II wojny światowej w niemieckim obozie koncentracyjnym. Nasz prezes jest również autorem obszernego biogramu zawartego w tej publikacji, zatytułowanego Ostatni redaktor "Gwiazdki Cieszyńskiej".

W najnowszym numerze periodyku "Těšínsko" (ročník 60, 2017, č. 2) znalazły się artykuły prof. Janusza Spyry (Osobnosti těšínského dějepisectví III. Jakub Schickfuss) i dr Marzeny Bogus (Schiller, nebo Komenský? Učitelské organizace ve Frýdku a okolí před rokem 1918).

W czasopiśmie "Studia Interkulturowe Europy Środkowo-Wschodniej" (t. 10, 2017) ukazała się recenzja dr. Grzegorza Gąsiora książki Bratysława: miasto na skrzyżowaniu kultur. Bratislava: mesto na križovatke kultúr (red. Andriej Moskwin, Katedra Studiów Interkulturowych Europy Środkowo-Wschodniej, Uniwersytet Warszawski, Warszawa 2016, 255 s.). Tekst jest dostępny on-line.

Z kolei dr Michael Morys-Twarowski opublikował artykuł Branni z Sibicy koło Cieszyna – dzieje chłopskiego rodu od XVIII do początku XX wieku w "Roczniku Muzeum Górnośląski Park Etnograficzny" (t. 5, 2017) i recenzję pracy Język – szkoła – przestrzeń jako determinanty rozwoju kultury Śląska Cieszyńskiego / Jazyk – škola – prostor jako determinanty kulturního vývoje Těšínského Slezska (red. Marzena Bogus, Czeski Cieszyn 2012, ss. 276) w czasopiśmie "In Gremium" (t. 11, 2017).

niedziela, 14 stycznia 2018

Walne zebranie sprawozdawcze Oddziału PTH w Cieszynie

Zgodnie z tradycją, także w tym roku, w styczniu odbędzie się walne zebranie sprawozdawcze Oddziału PTH w Cieszynie, połączone ze spotkaniem noworocznym.

Wszystkich członków i przyjaciół PTH Cieszyn zapraszamy w czwartek 18.01.2018 r. do sali konferencyjnej Książnicy Cieszyńskiej na godzinę g. 17.00 (w przypadku braku kworum drugi termin ustalono na g. 17.15). 

Na spotkaniu omówimy przedsięwzięcia zrealizowane w roku 2017 i ustalimy plany na najbliższe tygodnie i miesiące, także w kontekście, przypadającej na rok 2018, rocznicy 100-lecia odzyskania przez Polskę niepodległości.

Zapraszamy i do zobaczenia!


Zarząd Oddziału

sobota, 23 grudnia 2017

Korespondencja Jana Wantuły 1899-1953


18 grudnia w Bibliotece Miejskiej w Ustroniu miała miejsce premiera książki “Zmieszany zapach książek i jabłek. Wybór korespondencji Jana Wantuły z lat 1899-1953” w wyborze i opracowaniu Katarzyny Szkaradnik, doktorantki literaturoznawstwa na Uniwersytecie Śląskim w Katowicach. Na publikację powinni zwrócić uwagę zarówno zawodowi historycy, jak i miłośnicy regionu (a także osoby po prostu zainteresowane dobrą literaturą).



niedziela, 17 grudnia 2017

Zmarł prof. Michał Heller

Zmarł prof. Michał Heller

14 XII 2017 roku zmarł profesor historii, zasłużony badacz dziejów na Śląsku Cieszyńskim, znawca życia i twórczości Zofii Kossak, historii harcerstwa, partii ludowych oraz ruchu oporu na Ziemi Cieszyńskiej. Długoletni członek Polskiego Towarzystwa Historycznego w Cieszynie. Pogrzeb odbędzie się w poniedziałek 18 XII 2017 r. o godzinie 11.00 w kościele w Brennej Leśnicy. Z powodu śmierci prof. Hellera pragniemy złożyć jego rodzinie już dziś wyrazy głębokiego współczucia.





Sylwetka Prof. Michała Hellera

Syn Rudolfa i Heleny Hellerów. Urodził się 27 września 1942 w Brennej, już po aresztowaniu swego ojca, członka ruchu oporu. Nigdy go nie zobaczył, gdyż pół roku później Rudolf Heller zginął w egzekucji „pod Wałką”. Wychowany w trudnych warunkach materialnych, zdołał ukończyć szkołę średnią, a następnie studia w Wyższej Szkole Pedagogicznej w Opolu (1966 r.).

Jego matka Helena, wdowa po Rudolfie do połowy lat 50. nie otrzymywała nawet symbolicznych świadczeń przysługujących jej po zmarłym mężu, członku ruchu oporu. Tak było do czasu, gdy interwencji w tej sprawie podjął się najmłodszy z rodzeństwa – Michał. Zbierając ślady działalności ojca podjął się odtworzenia jego okupacyjnej przeszłości. Jego zainteresowania uformowały się w kierunku poznania (i naukowego opracowania) tematu ruchu oporu na Śląsku Cieszyńskim, co zaowocowało obroną doktoratu na Wydziale Historyczno-Filozoficznym Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie (1974 r.).

Pracował jako urzędnik Inspektoratu Oświaty w Cieszynie (1966-1969), a następnie, zaś jako muzealnik w Muzeum w Cieszynie (ok. 1970), pracownik, a później kierownik Muzeum Zofii Kossak w Górkach Wielkich (1974- ok. 2000) oraz jako bibliotekarz w cieszyńskim Oddziale Biblioteki Śląskiej (1976-1981). Od roku 1973 był także pracownikiem akademickim, zatrudnionym jako wykładowca na Uniwersytecie Śląskim w Katowicach oraz jego filii w Cieszy­nie (1973- ok. 2002), a później – Akademii Techniczno-Humanistycznej w Bielsku-Białej (2002- ok. 2014).

Jego zainteresowania naukowe oscylowały wokół historii politycznej Śląska w XIX i XX wieku, przede wszystkim zaś dziejów ruchu oporu na Śląsku Cieszyńskim, a ponadto historii harcerstwa na terenie Śląska Cieszyńskiego oraz śląskiej biografistyki związanej przede wszystkim z postacią pisarki – Zofią Kossak. Pracę habilitacyjną na temat: „Ruch Ludo­wy w Małopolsce Zachodniej i na Śląsku Cieszyńskim w latach 1890 do 1908” obronił na WSP w Opolu (została wydana drukiem w Katowicach, w 1988 r.). Jest autorem licznych prac i publikacji oraz wydawnictw naukowo-historycznych publikowanych, m.in. w „Zaraniu Śląskim”, „Sobótce”, „Watrze”, „Zwrocie” i „Pamiętniku Cieszyń­skim”.

Przez długie lata kariery naukowej nie ułatwiał Hellerowi stosunek do komunizmu i „Solidarności”, której był członkiem. Nobilitacją całości jego dokonań na polu naukowo-dydaktycznym było przyznanie mu w 1993 roku tytułu profesora Uniwersytetu Śląskiego. Heller działał także społecznie m.in. jako członek cieszyńskiego koła Polskiego Towarzystwa Historycznego, długoletni członek Zarządu OSP w Brennej Leśnicy oraz członek Towarzystwa Miłośników Brennej i Górek „Jodła”, dla którego opracował szersze tło historyczne funkcjonowania wsi Brenna od czasów najdawniejszych do współczesnych, a także szereg biogramów, zamieszczonych w publikacji: „Ludzie zasłużeni dla Brennej i Górek” wydanej w 1998 roku.

WG

Opracowano na podstawie notatki biograficznej autorów słownika biograficznego zasłużonych mieszkańców Brennej i Górek, a także w oparciu o informacje uzyskane od rodziny. Kto jest kim w województwie katowickim '93. Katowice 1994, s. 112; W zwierciadle ćwierćwiecza, pod red. Roberta Mrózka. Cieszyn 1995, s. 39; Ludzie zasłużeni dla Brennej i Górek / [zesp. red. Ignacy Buryan i in.]. Brenna – Górki, 1998, s. 155.

Bibliografia. Autorstwo:

Bucze Harcerskie, Cieszyn 2001
Harcerskie szkoły instruktorskie na Śląsku w ostatnim dziesięcioleciu II Rzeczypospolitej, Cieszyn 1998
Ludność polska Górnego Śląska 1848-1918 : zmiany pokoleniowe i edukacja, Bielsko-Biała 2012
Ruch ludowy w Małopolsce Zachodniej i na Śląsku Cieszyńskim : (1890-1908), Katowice, 1988
Ruch oporu na Śląsku Cieszyńskim w latach 1939-1945, Opole 1982
Ruch oporu na Śląsku Cieszyńskim w latach 1939-1945, (wyd. 2), Bielsko-Biała


Bibliografia. Współautorstwo:

Rosner Edmund, Wokół Zofii Kossak : zbiór szkiców i przyczynków, Cieszyn Górki Wielkie, 1995
Płazak Małgorzata, Muzeum Zofii Kossak w Górkach Wielkich, [Cieszyn, 1994]
Ludzie zasłużeni dla Brennej i Górek / [zesp. red. Ignacy Buryan i in.]. Brenna – Górki, 1998, s. 155.