poniedziałek, 13 lipca 2020

Generacja pamięci. Cieszyńskie drogi do Niepodległej

Już wkrótce startuje cykl wydarzeń popularyzatorskich, ukazujących drogi Śląska Cieszyńskiego do odrodzonej Rzeczpospolitej. Inicjatorami realizacji projektu są Fundacja Volens oraz cieszyński oddział Polskiego Towarzystwa Historycznego. 

Planowane działania rozpoczną się na przełomie lipca i sierpnia 2020, a skończą się w listopadzie 2020 roku. Ich realizacja jest możliwa dzięki pozyskaniu przez organizatorów środków zewnętrznych, a także współpracy merytorycznej i organizacyjnej ze strony wielu lokalnych instytucji oraz władz samorządowych. Bardzo cieszymy się, iż cykl zadań uzyskał dofinansowanie w ramach Programu Wieloletniego „Niepodległa” na lata 2017-2022, dzięki czemu wydarzenia realizowane w jego ramach będą mogły mieć właściwą oprawę!
Jesteśmy przekonani, że inicjatywy zaproponowane w ramach projektu Fundacji Volens i PTH O. Cieszyn, w tym szczególnie konkurs, posłużą budowaniu świadomości historycznej wśród społeczności regionu, skutecznie trafiając m.in. do młodych odbiorców. Przyświeca nam bowiem cel by, poprzez organizację tego typu przedsięwzięć, zaszczepić w sercach i umysłach młodzieży pragnienie poznania dziedzictwa Małej i Dużej Ojczyzny, a z czasem wręcz jego umiłowanie.



26 lutego 1919 r.: Uroczysta defilada i powitanie wojsk polskich wkraczających do Cieszyna po rozejmie z Czechosłowacją, odmalowane przez artystę Jana Wałacha. Blisko półtora roku później stolicę regionu, jak i cały Śląsk Cieszyński niespodziewanie przecięła granica państwowa. Czarno-biała fotokopia (T. Kubisz i M. Święch) obrazu J. Wałacha; Fot. ze zbiorów Narodowego Archiwum Cyfrowego, domena publiczna.

Jaka jest idea projektu?
Projekt zakłada przedstawienie losów społeczności polskiej na „kresach zachodnich”, jak niegdyś nazywano Śląsk Cieszyński, u progu niepodległości. Przypomnijmy: w 1918 roku cieszyńscy Ślązacy ogłosili powrót ich ziemi, po blisko 600 latach, do polskiej Macierzy, zaś krótko potem musieli wykazać się niezwykłą determinacją w zabiegach oraz walce o łączność swojej małej i wielkiej Ojczyzny, m.in. w czasie tragicznego konfliktu z Czechosłowacją. Projekt ma popularyzować, m.in.: złożoność historii na pograniczu oraz zasługi lokalnych bohaterów dla polskości, kształtując postawy nowoczesnego patriotyzmu. Za pomocą różnorodnych środków, tj. wywiadów eksperckich on-line, warsztatów żywych lekcji historii, wycieczek terenowych, nowatorskiego konkursu na upamiętnienie, tematycznej strony internetowej i broszury, planuje się pokazać, skąd się wzięli na Śląsku polscy patrioci, działacze społeczni i narodowi, wojskowi i jaka była ich rola w wydarzeniach z lat 1918-1920.







Jakie działania będą realizowane w ramach projektu? 


W ramach projektu Generacja pamięci. Cieszyńskie drogi do Niepodległej zapraszamy na:

Historyczne spotkania on-line z serii „Cieszyńskie drogi do Niepodległej”. Składa się nań dziesięć wywiadów eksperckich z udziałem historyków związanych z Polskim Towarzystwem Historycznym Oddział w Cieszynie. Cykl wywiadów odpowiada m.in. na takie pytania jak: skąd na Śląsku Cieszyńskim wzięli się polscy patrioci (działacze społeczni i narodowi, nauczyciele, wojskowi, itd.) oraz jaki był ich udział w walce o polskość Śląska i Polskę w latach 1918-1920 (oraz wcześniej, począwszy od roku 1848); zdradzając kulisy marszu „ku Niepodległej” tej dzielnicy, którego elementem był m.in. przewrót wojskowy i polityczny z 31 X 1918 roku oraz konflikt czechosłowacko-polskiego o przynależność państwową Księstwa Cieszyńskiego.
Nagrania dostępne będą na kanale YouTube Fundacji Volens, a także stronie oraz fanpage Polskiego Towarzystwa Historycznego O. w Cieszynie, m.in. pod adresami: https://www.youtube.com/channel/UC0k-nvlKcSxF7kPHZnAT8ZAhttps://www.facebook.com/PTHCieszyn.

Rajdy terenowe „Śladem bohaterów bitwy skoczowskiej”. Wycieczki z historykami przypominające wydarzenia wojny czechosłowacko-polskiej ze stycznia 1919 roku. Zaplanowane są dwie edycje wydarzenia (otwarta i szkolna). Rajd ruszy tropem śladów głównej bitwy konfliktu, rozegranej pod Skoczowem. Przypomni różne aspekty wydarzeń sprzed wieku, a także wskaże różnego typu pozostałości i pamiątki dot. konfliktu: pomniki, tablice pamiątkowe, ale też linie fortyfikacji, czy prawdopodobne ślady po ostrzale artyleryjskim itd., będące niemymi świadkami historii z 1919 roku. Edycja otwarta rajdu zaplanowana jest na 15 VIII 2020 roku. 

Warsztaty z serii „Żywe lekcje historii”, na którą składa się piętnaście autorskich, interaktywnych zajęć historycznych dla grup szkolnych (realizowanych przez prezesa Polskiego Towarzystwa Historycznego Oddział w Cieszynie). Warsztaty, realizowane w szkołach powiatu cieszyńskiego, popularyzują wiedzę na temat różnych aspektów życia społeczności polskiej na Śląsku Cieszyńskim przed 1920 rokiem. Zależnie od wieku odbiorców, mogą mieć postać m.in.: dramy (dla uczniów niższych klas szkół podstawowych) oraz warsztatów genealogiczno-archiwalnych z użyciem nowych technologii (biblioteki cyfrowe itp). Celem zajęć jest m.in. inspirowanie odbiorców do osobistego zaangażowania w odkrywanie i popularyzację skarbów historii Małej Ojczyzny oraz zachęcenie do udziału w konkursach i atrakcjach poświęconych upamiętnieniu lokalnych bohaterów.

Konkurs popularyzatorski dla uczniów szkół podstawowych i średnich. Jego ideą jest stworzenie projektu upamiętniającego, przy wykorzystaniu nowoczesnych technologii, indywidualnych oraz zbiorowych bohaterów Śląska Cieszyńskiego, zasłużonych w walce o polskość regionu oraz jego przynależność do państwa polskiego w latach 1918-1920, a także najważniejszych epizodów związanych z cieszyńską drogą do Niepodległej.

Konkurs łączy idee budowania szacunku do dziedzictwa historycznego, poprzez wizjonerskie spojrzenia na przeszłość Małej Ojczyzny i promowanie bohaterów lokalnej historii za pomocą nowoczesnych środków wyrazu. 

Do konkursu zostaną zaproszeni uczniowie uczęszczający do szkół na terenie Cieszyna, powiatu cieszyńskiego oraz do placówek z polskim językiem nauczania w Czeskim Cieszynie. Jego uczestnicy będą pracować w zespołach wraz z opiekunami. Zadaniem zespołów będzie opracowanie autorskich projektów, które w sposób nowatorski i kreatywny mają popularyzować lokalne wątki historii z lat 1918-1920 (i wcześniejsze), związane z drogą ziemi cieszyńskiej do Polski (i starań podejmowanych w obronie polskości na terenach przyłączonych do Czechosłowacji). 

Drużyny będą miały dużą swobodę w wyborze metod i form, wykorzystanych w ramach projektu, będą mogli używać m.in.: obrazów, dźwięków, muzyki, filmów. Mogą tworzyć lub proponować, tj. projektować działania na wielu płaszczyznach. Rezultatem ich pracy mogą być, np. memy, blogi, vlogi, projekty interaktywnych przewodników, aplikacji na telefon, kampanie informacyjnych za pośrednictwem serwisów: Facebook, Twiter, Youtube, Instagram, TikTok, jak również prowadzić działania w tradycyjnej formie np. w przestrzeni miasta (np. upamiętnienie w formie muralu, graffiti, rzeźby itd.).
Zespoły będą konkurować w dwóch grupach wiekowych, z podziałem na kategorie: wizja i realizacja. Efekt prac uczestników konkursu oceni jury złożone z profesjonalistów z różnych dziedzin. 
Wierzymy, że najlepsze projekty stworzone na potrzeby konkursu mogą zostać w przyszłości  wsparte, rozbudowane i wdrożone, docierając do szerokiego grona odbiorców i szeroko propagując idee pamięci o dziedzictwie historycznym regionu. 

Już teraz serdecznie dziękujemy instytucjom partnerskim oraz patronom medialnym za wsparcie organizacji projektu. Jak dotychczas wsparli nas: 
  • II Liceum Ogólnokształcące im. Mikołaja Kopernika w Cieszynie,
  • Cieszyński Ośrodek Kultury „Dom Narodowy”.
  • Książnica Cieszyńska,
  • Macierz Ziemi Cieszyńskiej,
  • Muzeum 4 Pułku Strzelców Podhalańskich w Cieszynie,
  • Starostwo Powiatowe w Cieszynie,
  • Szkoła Podstawowa nr 1 im. Gustawa Morcinka w Skoczowie,
  • Urząd Miasta Cieszyna,
  • Zamek Cieszyn,
  • Zarząd Główny Polskiego Związku Kulturalno-Oświatowego w Republice Czeskiej,  


a także redakcje:

  • „Głos”,
  • „Głos Ziemi Cieszyńskiej”,
  • OX.pl - Portal Śląska Cieszyńskiego,
  • Radio Bielsko,
  • ViFI.pl,
  • „Zwrot”.



Wydarzenia w ramach projektu wpisują się w oficjalne obchody 100-lecia odzyskania przez Polskę Niepodległości. Dofinansowano [je] w ramach Programu Wieloletniego „Niepodległa” na lata 2017-2022.

Inauguracja projektu będzie miała miejsce już 27 lipca 2020 roku, w przeddzień 100-lecia ogłoszenia podziału regionu i przyłączenia jego wschodniej części do Polski. Tego dnia o 10:00 odbędzie się premiera pierwszego z cyklu spotkań on-line z serii „Cieszyńskie drogi do Niepodległej”. W ramach wywiadu z dr. Grzegorzem Gąsiorem poznamy m.in. okoliczności, jakie towarzyszyły ustaleniom Rady Ambasadorów w Spa, które ogłoszono 28 lipca 1920 roku i reperkusjom rozdzielania granicą państwową regionu. Doktor Grzegorz Gąsior, pracownik naukowy Uniwersytetu Warszawskiego, jest ekspertem od stosunków polsko-czechosłowackich w okresie międzywojennym, a przede wszystkim specjalistą w zakresie polityki władz czeskich względem polskiej mniejszości na terenie Zaolzia. Gość jest autorem licznych publikacji z tego zakresu, wśród których na wyróżnienie zasługują m.in. materiały zamieszczone przez niego w publikacji: Przez granicę. Polacy i Czesi w XX wieku na łamach „Karty”Zapraszamy na kanał YouTube oraz fanpage Fundacji Volens, pt. CieszynLove, a także stronę Polskiego Towarzystwa Historycznego O. w Cieszynie.


Pomysłodawcą projektu i jego koordynatorem jest prezes PTH O. w Cieszynie – Wojciech Grajewski, możliwy kontakt pod numerem telefonu: 798 590 639 i mailem: cieszyn.pth@gmail.com.







Dofinansowano ze środków Programu Wieloletniego NIEPODLEGŁA
na lata 2017-2022 w ramach Programu Dotacyjnego „Niepodległa”

Brak komentarzy:

Publikowanie komentarza